19-10-2020
Percepcja kształtów
Pasma Macha
Zniekształcenie postrzegania kolorów.
Iluzja Titchenera - Zniekształcenie postrzegania wielkości.
Warto zapamiętać te przykłady
Na wykresach często przedstawiamy liczby za pomocą pól lub długości.
Postrzeganie kolorów i wielkości może silnie zależeć od sąsiednich obiektów.
Obszar widzenia
Obszar widzenia
Fiksacje i sakady
Jak wiedza o strategiach przeglądania obrazu może pomóc w przygotowaniu lepszej prezentacji danych?
Odpowiedzi
Jak wiedza o strategiach przeglądania obrazu może pomóc w przygotowaniu lepszej prezentacji danych?
Im więcej informacji, tym ważniejsze jest, by informacja była przedstawiana warstwowo.
Jeżeli wykresowi towarzyszy słowna prezentacja, to warto powiedzieć, gdzie są interesujące elementy, ułatwi to ich lokalizację.
Tytuł wykresu bardzo pomaga, ponieważ wstępnie informuje percepcję, czego wykres dotyczy i ułatwia wybór elementów wykresu do obserwacji.
Wiele też zależy od tego, ile czasu odbiorca poświęci na analizę wykresu. Scrollowanie walla vs wystawa dzieł sztuki.
Iluzje
Zwiększenie kontrastu pozwala szybciej zauważyć drapieżnika ukrytego w trawie, utrudnia jednak dokładne odczytywanie względnych wielkości na wykresie, szczególnie, gdy dotyczą obiektów położonych daleko od siebie.
Widzenie tego, czego nie ma
Im bardziej skomplikowany wykres, tym większa szansa, że coś przypadkowego zostanie uznane za ten “istotny” wzorzec.
Widzenie tego, czego nie ma
Łatwiej jest przyjąć mózgowi, że widzi biały kwadrat ponad czterema czarnymi kółkami, niż że widzi cztery bardziej skomplikowane figury. (kwadrat i 4 x 3/4 koła).
Pseudo perspektywa
Oba pogrubione odcinki mają tę samą długość. Ukośne linie sugerują jednak perspektywę, przez którą odbieramy je jako odcinki o różnej długości.
Pseudo perspaktywa
Jeżeli na wykresie znajdzie się cokolwiek, co może zasugerowaćperspektywę, to zostanie dostrzeżona przez mózg. Automatycznie wpłynie to na zniekształconą ocenę wielkości.
Dlatego wszelkim trójwymiarowym wykresom, czy to kołowym, słupkowym czy piramidowym powinniśmy zdecydowanie powiedzieć: NIE.
Problemy z kątami
Pewnych charakterystyk mózg nie jest w stanie dobrze ocenić. Dobrym przykładem są kąty.
Ludzki mózg jest w stanie z dużą dokładnością ocenić, czy kąt jest bliski kątowi prostemu, ale ma duże problemy z oceną wielkości kątów ostrych i rozwartych.
Mózg ma skłonność do zawyżania wielkości kątków ostrych i zaniżania kątów rozwartych.
Problemy z kątami
Iluzja Poggendorffa związana z trudnością w dokładnej ocenie kątów. Linia widoczna po lewej stronie jest przedłużeniem jednej z linii widocznych po prawej stronie. Której?
Co łączy dentystę i dietetyka?
Źródła: http://www.biecek.pl/Eseje/indexObraz.html
OShea Robert, Nicholas Chandler, and Rajneesh Roy. Dentists make larger holes in teeth than they need to if the teeth present a visual illusion of size. PLoS ONE (10), 2013
Ocena wielkości
Która z trzech poniższych beczek jest dwa razy większa niż beczka u góry?
Ocena wielkości
Jeżeli wymiary beczki zwiększymy 1,26 razy w każdym wymiarze, to objętość będzie dwa razy większa.
Które województwo jest większe?
Które województwo jest większe?
Hierarchia odczytywania charakterystyk
1 pozycje obiektów rozmieszczonych wzdłuż wspólnej skali (przykładowo wykres punktowy),
2 pozycje obiektów wzdłuż takiej samej, ale nie wspólnej skali (przykładowo sąsiadujące wykresy punktowe),
3 długości odcinków rozmieszczonych wzdłuż wspólnej skali,
4 długości odcinków wzdłuż takiej samej, ale nie wspólnej skali (o rożnych punktach zaczepienia),
Hierarchia odczytywania charakterystyk
5 wielkości kątów i nachylenia (przy ocenie tempa wzrostu w wykresach liniowych),
6 powierzchnie,
7 objętości, natężenia koloru.
Na bazie The Visual Decoding of Quantitative Information on Statistical Graphs [Journal of the Royal Statistical Society Series A, 150:192–229, 1987]
Porównanie
Percepcja kolorów
Percepcja kolorów
W wielu wizualizacjach kolor używany jest niewłaściwie, przez co wprowadza szum, przytłacza lub wypacza informację płynącą z danych.
Jak więc dobierać kolory na wykresach?
Kolory a przeżycie
Kolory a przeżycie
Dlaczego dobór koloru jest ważny?
Podświadomie przypisujemy barwom znaczenia.
Postrzeganie barwy różni się w zależności od oświetlenia, jakości wydruku, ekranu lub projektora.
Percepcja koloru
Katedra w Rouen, Claude Monet
Wszystko jest względne
Źródło: http://www.biecek.pl/Eseje/indexKolory.html wykonane przez Adriana Pingstona
Wszystko jest względne
Odbieramy kolory jako różne, ponieważ mózg kompensuje spodziewany efekt cienia rzucanego przez walec.
Wszystko jest względne
Zaburzenia w postrzeganiu barw
Od 5 do 10 procent mężczyzn ma genetyczne problemy z postrzeganiem kolorów, w przypadku kobiet problemy te występują u mniej niż 1% populacji.
Zaburzenia w postrzeganiu barw
Źródło: Wikipedia, domena publiczna
Zaburzenia w postrzeganiu barw
Jeżeli w naszej wizualizacji kolory pełnią kluczową funkcję to warto upewnić się, że przynajmniej osoby z typowymi dysfunkcjami widzenia kolorów będą w stanie odczytać informacje.
Warto wykorzystać symulator ślepoty barw. Na przykład Color Oracle http://colororacle.org/.
Wzorniki kolorów
Skale kolorów ColorBrewer zaproponowane przez Cynthię Brewer.
https://colorbrewer2.org/ <- KLIK
Do poczytania
Percepcja danych: http://www.biecek.pl/Eseje/indexDane.html
Percepcja kolorów: http://www.biecek.pl/Eseje/indexKolory.html